Wordt vriend van de Zwartendijk

Wordt vriend van de Zwartendijk

Opnieuw een dorp Reeve? Nee!
Wilt u ons steunen?

Downloads:
Zienswijze juli 2013 (word)
Open brief (pdf)
Zienswijze (zip)
Folder (pdf)
Poster (pdf)
Nota 'Een dijk te ver' (pdf)


Natuurvereniging IJSSELDELTA
 

IJsseldelta-Zuid, een terugblik en een vooruitblik

woensdag 29 april 2020

29 april 2020. Vier maanden na de uitspraak van de Raad van State over IJsseldelta-Zuid is het tijd om terug te blikken n vooruit te blikken. Wat hebben we gewonnen in 13 jaar tijd, wat hebben we verloren en hoe gaat het gebied er binnenkort uitzien, nu de exacte vorm van Camping Roggebot nog onzeker is en het Corona-virus ook de bouwwereld in een recessie lijkt te (gaan) storten.

De start in 2007

In 2007 startte de Werkgroep Zwartendijk met een handtekeningenactie ”tegen bouwen over de Zwartendijk”, waarbij bijna 9000 handtekeningen werden opgehaald. De werkgroep publiceerde een alternatief plan voor het Masterplan IJsseldelta-Zuid uit 2006 in de nota “Een dijk te ver” en organiseerde een debat in de Stadsgehoorzaal over de vraag of er wel of niet “over de Zwartendijk” gebouwd moest worden. Op 21 juni 2007 richtte de werkgroep de “Stichting Werkgroep Zwartendijk” op om als “belanghebbende” bij een rechtbank te kunnen procederen en om fondsen te kunnen werven voor publiekscampagnes, onderzoeken en proceskosten.

Kanteljaar 2008-2009: het “Plan Veerman”, de “badkuip” en woningaantallen omlaag

In september 2008 werkte de Werkgroep Zwartendijk mee aan een tweede aflevering zien van het VPRO-programma “Landroof” over het plan IJsseldelta-Zuid, waarin Gedeputeerde Theo Rietkerk zijn toekomstdromen over Kampen-Zuidwest ontvouwde. In dezelfde maand verscheen het Plan Veerman “Samenwerken met water” van de Deltacommissie, dat het einde zou hebben ingeluid van de Bypass-plannen, maar dat in politiek Den Haag geen meerderheid wist te krijgen.
Oktober 2008 nam de Provinciale Staten van Overijssel de motie “Respectzone Zwartendijk” aan, waardoor bekeken moest worden of woningbouw over de Zwartendijk verenigd kon worden met het grote “cultuurhistorische belang” van de Zwartendijk. Uitvoering van deze motie leidde tot het schrappen van woningbouw tussen Bypass en Hanzelijn.
De nieuwe Haagse plannen, de druk van de publieke opinie in Kampen onder aanvoering van de Werkgroep Zwartendijk en de onzekerheid over de “badkuipeffect” leidden in 2009 tot bijna 6000 woningen minder! Het zou mogelijk blijven een “rondje Zwartendijk” te doen.

Geplande woonwijken. (Bron: HKV, Bypass Kampen overstromingsberekeningen, 2006+2009)





De jaren 2009-2015

In de jaren 2009-2015 zorgden Zwartendijk en Bypass nog regelmatig voor opwinding. In 2009 verscheen het rapport “Veiligheidsaspecten van de bypass Kampen, actualisering onderzoek”, waarvan het persbericht het “badkuipeffect” tegensprak. Dit was voor de Kamper gemeenteraad voldoende om verder te gaan met de voorbereidingen van het plan “IJsseldelta-Zuid”, dat eind 2013 door een (kleine) meerderheid van de Kamper raad werd aangenomen – alle publieksacties, inspraakavonden en bezwaarschriften ten spijt. In 2014 besloten de Stichting Werkgroep Zwartendijk en de Natuurvereniging IJsseldelta dat zij in hoger beroep gingen bij de Raad van State tegen het “Bestemmingsplan IJsseldelta-Zuid” – in een zogenaamde verkorte procedure, die was voorgeschreven in Balkenendes “Crisis en herstelwet”.
In 2015 kwam het oordeel van de Raad van State: Kampen had onvoldoende de noodzaak voor woningbouw aangetoond, waardoor dat onderdeel van het plan werd vernietigd. Na een zogenaamde ADC-toets werd ook de doorvaarbaarheid van de laatste 150 meter bij het Drontermeer vernietigd alsmede de “recreatie ten westen van het plangebied wonen”.

Reeve en Reevediep

H eel even was het stil in Kampen, maar al snel werden de effecten van de aanleg van de bypass zichtbaar. Het gebied ten zuidwesten van de stad werd op de schop genomen en er verschenen reusachtige dijken in het vogelrijke weidelandschap: er werd zelfs een 5,5 meter hoge “Klimaatdijk” aangelegd - geschikt voor woningbouw. En zo werd duidelijk dat Kampen een nieuw en kleiner plan aan het ontwikkelen was voor woningbouw tussen Hanzelijn en Bypass, heel vriendelijk “dorp Reeve” genoemd. Hoewel de Werkgroep nog enkele publieksacties organiseerde op de Plantage, in het gemeentehuis en de Stadsgehoorzaal met een heuse “Ladder duurzame verstedelijking” (zie onder) kwam ook de campagne “Morgen in Reeve” op gang en nam het gemeentehuis een vondst van de Werkgroep Zwartendijk over en creerde een forum “Vrienden van Reeve”.





De jaren 2009-2015

Het zou (opnieuw) een gang naar de Raad van State worden, ditmaal met deskundigen aan onze kant: we wisten dat de lat hoger zou liggen dan in 2014. Een specialist rekende de Raad van State voor dat de bouw van “Dorp Reeve” niet strookte met de “ladder duurzame verstedelijking”. En een ecoloog beschreef de “significant negatieve effecten” van woning-bouw en recreatie op het Natura 2000 gebied Drontermeer. Beide rapporten overtuigden onvoldoende. De Raad van State oordeelde dat de in 2013 afgegeven Vergunningen Wet Natuurbescherming nog steeds geldig waren en bepaalde dat Kampen mocht bouwen en varen.

Reeve en de ‘vergeten’ Camping Roggebot 2019-2020

In 2013 was volkomen onzeker wat er met Camping Roggebot zou gaan gebeuren, zo onzeker dat noch de Werkgroep noch de Natuurvereniging in hun beroep bij de Raad van State hun bezwaren tegen een uitbreiding van deze recreatievoorziening hadden opgenomen. In 2017 wees het Ministerie van Economische Zaken het nieuwe rietmoeras tussen Buitendijkseweg en Drontermeer officieel aan als Natura 2000-gebied.
Maar in de zomer van 2019 werd bekend dat B&W Kampen aan Camping Roggebot een Omgevingsvergunning hadden verleend om de oude camping van 180 staanplaatsen om te toveren tot een modern recreatieterrein met 400 “verblijfseenheden”, waardoor de Werkgroep en de Natuurvereniging zich genoodzaakt zagen om bezwaar aan te tekenen tegen deze ontwikkeling. Na een tumultueus verlopen hoorzitting van de “Bezwaren-commissie” in november zijn de drie partijen met elkaar om de tafel gegaan om te zien of het mogelijk was het terrein zo in te richten dat er voldoende afstand zou ontstaan tot het rietmoeras. De Campingeigenaren hebben ondertussen bij de provincie een ontheffing van de Vergunning Wet Natuurbescherming aangevraagd. In januari 2020 – de klok tikte en aanpassingen kosten tijd – tekenden de Werkgroep en de Natuurvereniging bij de Bestuursrechter in Zwolle beroep aan tegen de afwijzing van onze bezwaren door Kampen. De rechtbanken werken nu echter niet als gevolg van alle maatregelen tegen het Coronavirus.
De gemeente heeft in februari archeologisch onderzoek laten doen in het gebied tussen Bypass en Hanzelijn en sinds die tijd ligt de zaak daar stil. De laatste werkzaamheden waren die in maart 2020 aan het nieuwe rietmoeras om de kwaliteit z te verbeteren dat Overijssel zijn Europese Life-subsidie toch kan binnenhalen.
Met een dijk van een recessie in het vooruitzicht is het de vraag wanneer de bouwwerk-zaamheden van “Dorp Reeve” zullen starten en k of de ontwikkeling van de nieuwe Camping Roggebot zal worden voortgezet. Het zijn immers onzekere tijden.

Bart Zeven, 29 april 2020


Uitspraak Raad van State: Kampen mag bouwen en varen

vrijdag 27 december 2019

Dinsdag 24 december 2019 verraste de Raad van State alle partijen met de uitspraak over het Dorp Reeve en het Reevediep: de in 2017 door de Stichting Werkgroep Zwartendijk en de Natuurvereniging IJsseldelta aangespannen beroepen werden ongegrond verklaard. Kampen mag Dorp Reeve dus bouwen en de vaarverbinding mag open blijven. De stad wordt opgezadeld met een buiten de stad liggend “dorp”, dat de daar groeiende nieuwe natuur vergaand en blijvend zal benvloeden - en dat allemaal om de verliezen op de buitensporige grondaankopen uit de jaren 2006-2010 te beperken. Hoeveel extra de ontwikkeling van Reeve 1 (en later) Reeve 2 Kampen gaat kosten is nog onbekend.

De beroepszaken tegen Reeve en Reevediep spelen sinds 18 december 2017, toen de Stichting Werkgroep Zwartendijk en de Natuurvereniging IJsseldelta hun beroepschriften tegen de doorgaande vaarverbinding naar de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (kortweg de Afdeling) verzonden. Op 13 maart 2018 kwamen daar de beroepschriften tegen Dorp Reeve bij. In mei 2018 besloot de Afdeling de beide beroepszaken “gevoegd te behandelen”. In augustus 2018 deed de StAB (= Stichting Advisering Bestuursrechtspraak) onderzoek naar de “cumulatieve effecten” van waterrecreatie, woningbouw en stikstofdepositie op de roerdomp en de grote karekiet in het Drontermeer.

Drie vragen aan de orde
De door de Afdeling gevoegde zaken draaiden feitelijk om drie vragen:
- is er werkelijk een “volkshuisvestelijke noodzaak” voor de bouw van Dorp Reeve;
- gaan de woningbouw en de (water)recreatie niet teveel verstoring opleveren voor het nabij gelegen Natura 2000-gebied Drontermeer;
- en zorgen de bouw en de vaarbewegingen niet voor te veel stikstofdepositie op de natuurgebieden langs de IJssel.

Dorp Reeve en de “volkshuisvestelijke noodzaak” voor woningbouw
Kampen opereerde nu bij het bestemmingsplan voor Dorp Reeve slimmer dan in 2013-2014: toen voorzag het plan in 1300 woningen, reden waarom de Afdeling dat plan toen vernietigde. Nu voorziet het plan in 600 woningen – dat wordt “fase 1” genoemd - en dat bood Kampen de mogelijkheid een zware MER-toets te ontlopen. De volgende 700 woningen komen terecht in “fase 2”, waarvoor later een nieuw (deel)bestemmingsplan wordt gemaakt. Het creatieve rekenwerk onder “Dorp Reeve, fase 1” werd door de Afdeling geaccepteerd. 1000 geplande woningen in inbreidingsgebied werden “gedeprogrammeerd”: ze zouden er niet in passen of de “bestemming bouwen” werd omgezet in de “bestemming agrarisch”, zoals dat bij “De Tuinen” in Onderdijks gebeurde (pal naast kwekerij Palland) omdat er geen vraag naar deze woningen zou zijn.

De “cumulatieve effecten” van de verstoring op Natura 2000-gebied Drontermeer
In augustus 2018 deed de StAB (= Stichting Advisering Bestuursrechtspraak) onderzoek naar de “cumulatieve effecten” van (water)recreatie en woningbouw op de roerdomp en de grote karekiet in het Drontermeer. Net als de ecoloog van de provincie Overijssel, de heer Van der Hut, concludeerde de StAB dat er geen “significante effecten” zouden optreden als er 17.000 bootjes zouden gaan varen van Reevediep naar Drontermeer en andersom en ook niet als Dorp Reeve met zijn jachthaven zou verrijzen. De ontwikkeling van Camping Roggebot tot een recreatieterrein met 400 verblijfseenheden en 385 ligplaatsen werd in het onderzoek niet meegenomen omdat het plan nog niet bekend was.
Ecoloog Jan van der Winden trok deze zomer na onderzoek een andere conclusie in zijn “Notitie effecten van projectplannen in de omgeving van het Reevdiep om moeras- en watervogels”. In dit rapport dat door de Werkgroep en de Natuurvereniging aan de Afdeling werd overhandigd stond te lezen dat al deze ontwikkelingen tezamen “de druk zodanig verhogen dat de functie van het aangelegde rietmoeras (waarvan 8 ha compensatiegebied) teniet wordt gedaan. Omdat diverse soorten in aantallen voorkomen die op of lager dan de doelstelling liggen, is een significant negatief effect als gevolg van cumulatieve effecten niet uit te sluiten.”.

De afdeling volgde de redeneringen en rapporten van StAb en de Provincie Overijssel en trekt in haar uitspraak (onder punt 22.1) de volgende conclusie: “De Afdeling ziet geen aanleiding voor het oordeel dat verweerders bij het nemen van de bestreden besluiten niet hebben mogen uitgaan van de conclusie uit de passende beoordeling dat het gebruik van de vaargeul niet zal leiden tot verstoring van de roerdomp en de grote karekiet vanwege de verlichting van de recreatievaartuigen. De betogen slagen niet

N.b. Met “verweerders” bedoelt de Afdeling de provincie Overijssel en Kampen.

De stikstofdepositie: taaie materie!
Het taaiste n het spannendste vraagstuk betrof de vraag of de toename van de stikstof-depositie als gevolg van alle (17.000) vaarbewegingen de draagkracht van het stroomdal-grasland Vreugderijker Waard, het hardhoutooibos Zalkerbos, het kievietsbloemhooiland Scherenwelle (allemaal langs de IJssel en daarom “Rijntakken” genoemd) te boven zou gaan. Kort samengevat heeft de Werkgroep Zwartendijk voorgerekend dat de in 2013 berekende waardes voor het jaar 2018 al hoger waren dan toegestaan en dat de 17.000 vaar-bewegingen over 7 kilometer (het hele Reevediep) n de aanlegfase van Dorp Reeve dus voor een verdere overschrijding van de norm zou zorgen. Wij meenden zo aan te sluiten bij de PAS-uitspraak die eist dat wetenschappelijk wordt aangetoond dat nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen niet mogen leiden tot een verhoging van de stikstofdepositie en pas dan vergund mogen worden. De advocaten van Overijssel en Kampen brachten daar tegen in dat gerekend moest worden op basis van 500 meter (alleen het laatste deel van het Reevediep bij het Drontermeer). Bovendien beweerden zij dat de berekeningen uit 2013 reeds uitgingen van verhoogde activiteiten in 2018 en dat de mede daarop gebaseerde “Passende Beoordeling” van 2013 stelde dat de “kritische depositie waardes” niet werden overschreden. Tot slot beweerden zij dat de in 2013 verleende vergunningen “onherroepelijk” waren en daarom niet nu alsnog bestreden konden worden – dat is namelijk gangbare jurisprudentie. De Afdeling kon niet anders dan meegaan met deze redenering: de in 2013 verleende Wnb-vergunningen zijn in 2013-2014 niet met succes bestreden en daarmee onherroepelijk geworden. Er is dus op grond van de PAS-uitspraak van 28 mei 2019 niet opnieuw gemeten en gerekend, iets waarop wij hadden gehoopt. Zie ook de uitspraak: www.raadvanstate.nl.

Tot slot: een traan en de toekomst
In Nederland heeft de Raad van State in deze zaken het laatste woord. Het enige dat we kunnen doen is wennen aan de nieuwe woonwijk, in de hoop dat ook roerdomp, grote karekiet, kievit en grutto dat doen. Kampen had in 2015 beter kunnen besluiten om een nieuw “Dorp Reeve” niet te ontwikkelen, en had de aangekochte gronden moeten afwaarderen en die strop kunnen delen met de provincie Overijssel. Dit nieuwe Dorp Reeve zal namelijk forse voorinvesteringen eisen voordat er ook maar 1 euro wordt verdiend. De woningen op de “klimaatdijk” raakt de gemeente wel kwijt. Maar of dat ook geldt voor de ‘vinexwijk’ die in de kuil tussen de Hanzelijn en de klimaatdijk moet gaan verrijzen, is zeer de vraag.
De woorden van Zwartendijkdichter Hans Houkema zijn duidelijk over onze toekomst:

Reeve verdriet

Na een lange dappere strijd
tegen groteske onzinnigheid
ligt daar nu de uitspraak in al haar ellende
het begin van de landschap ontsierende bende.
Maar ‘t was beter knokkend ten onder te gaan,
dan voetstoots de aanslag te laten ontstaan


Tweede zitting over Reeve en Reevediep, 16 oktober 2019

maandag 21 oktober 2019

Afgelopen woensdag boog de Raad van State zich opnieuw over het Dorp Reeve en het Reevediep. En het ging opnieuw over de vraag of de nieuw aangelegde rieteilandjes voldoende afscherming bieden voor roerdomp en grote karekiet. En de Afdeling stelde de vraag aan de orde of de in 2013 verleende Vergunningen Wet Natuurbescherming nu nog wel van toepassing zijn op Dorp Reeve en het Reevediep, wat wij bestrijden.
Het werd een echte ‘juridische middag’, waarbij de advocaten van Kampen, Overijssel en het Ministerie van Infrastructuur en milieu, bijgestaan door 20-30 ambtenaren en deskundigen, het opnamen tegen de vier sprekers van de Werkgroep Zwartendijk en de Natuurvereniging n ecoloog Jan van der Winden.

Boerenprotest: zitting begint later
We arriveerden in een belegerd Den Haag: de boeren waren opnieuw naar de stad getrokken om duidelijk te maken dat zij niet als enigen de dupe willen worden van de (hoogst noodzakelijke) aanscherping van de stikstofregels. Het centrum van Den Haag was veranderd in een vesting (zie foto hieronder): wij mochten er niet in. Pas na veel praten met de politie konden we tenslotte doorlopen naar het gebouw van de Raad van State aan de Kneuterdijk.

Dorp Reeve: wel of geen “volkshuisvestelijke noodzaak” voor woningbouw?
Zoals te verwachten was, stonden beide partijen hier lijnrecht tegenover elkaar. Mr van de Veen (als advocaat de vertegenwoordiger van Kampen) beweerde dat was aangetoond dat er een “volkshuisvestelijke noodzaak” was voor het bouwen van dorp Reeve, zelfs als Zwollenaren en “verhuizers uit de regio” niet naar Reeve zouden trekken. Als ‘bewijs’ kwam van de Veen aan met de bewering dat er geen vraag zou zijn naar woningen in “Venedijks” of in de wijk “De Tuinen” (68 woningen) in Onderdijks. Wij brachten daar tegenin dat Kampen de gronden daar weer een agrarische bestemming had gegeven zonder er zelfs maar een woonbehoefteonderzoek op los te laten. Onze deskundige, Danil Depenbrock van bureau KAW, stelde in zijn onderzoek in 2018 al dat de behoefte aan het aantal van 600 woningen in Reeve door Kampen getalsmatig onvoldoende is onderbouwd, dat er alleen was gekeken naar de “marktvraag” en dat “De kwalitatieve woningbehoefte niet deugdelijk was onderzocht.” Depenbrock concludeert:
“Er is daarmee geen serieuze onderbouwing voor de stelling dat er voor Kampen een behoefte is aan 350 woningen op een locatie als Reeve, noch voor de opgevoerde Zwolse behoefte van 160 woningen die geprojecteerd is in Reeve of voor de voor de “bovenregionale behoefte” van 90 woningen in Reeve.”

De “mitigerende” rieteilandjes: maken ze wel of geen verschil?
Ook wat betreft het effect van de aangelegde rieteilandjes stonden beide partijen tegenover elkaar. Terwijl Mr. Reinders van landsadvocaat Pels Rijcken bleef volhouden dat het alleen om visuele verstoring van de roerdomp zou gaan en de rieteilandjes in alle opzichten zouden voldoen, kwam van onze kant het goed gedocumenteerde bewijs op tafel dat deze vogels ook verstoord worden door geluid, langslopende wandelaars en honden-uitlaters, fietsers, klapperende zeilen en kano’s die toch stiekem het riet invaren.
Over de optelling van alle verstorende effecten van verkeer, varen, woningbouw, het nieuwe recreatiepark Roggebot tezamen werd bijna niet doorgevraagd door de staatsraden – onze ecoloog mocht alleen wat zeggen over de rieteilandjes en dat wonderlijke rietscherm daarvoor, dat zelf vogels afschrikt en zorgt dat het riet daarachter niet of slecht groei. Het rapport van ecoloog Van der Winden ligt echter bij de Raad van State en zal zorgvuldig bestudeerd worden (zie artikel van 6 oktober).

De stikstofdepositie
Met name de bouwfase van Reeve en het gebruik van wegen en vaarwegen in en rond Reeve en het Reevediep zal in de nabije toekomst zorgen voor extra neerslag van stikstof in het kwetsbare Natura 2000-gebied Rijntakken, waartoe de IJssel-landschappen Scherenwelle, Vreugdenrijkerwaard en de Zalkerwaard behoren. En dat is een punt dat niet bestreden kan worden. Mr van Veen gooide het daarom over de formeel-juridische boeg: de Stichting Werkgroep Zwartendijk zou geen belanghebbende zijn als het gaat over stikstofneerslag omdat in de doelstellingen staat dat de Stichting woningbouw enz. wil voorkomen ten westen van N50 – de IJssel ligt natuurlijk ten oosten van de N50. >br> Stikstof waaiert echter uit en de recente stikstofuitspraak en ook het advies van de Commissie Remkes eisen dat de uitstoot bij de bron wordt aangepakt.

Mr van Veen kwam ook nog met een ander formeel-juridisch argument: in de Crisis- en Herstelwet staat dat alle beroepsgronden in het beroep moeten staan en niet later in de aanvullingen opgenomen mogen worden. Dat is juist. Gelukkig staan in de beroepen van de Stichting n van de Natuurvereniging tegen de doorgaande vaarverbinding Reevediep en tegen Reeve een paragraaf over de stikstof en is het daarmee een “beroepsgrond”.

Het was opnieuw een spannende zitting. Naar de uitslag is het raden.

Tot slot, het afgelopen jaar hebben we 5500 euro binnen gekregen aan giften van “vrienden van de Zwartendijk”, een mooi bedrag dat aangeeft dat veel Kampenaren geen “dorp Reeve” wil. Zonder deze steun hadden we niet kunnen procederen en hadden we geen deskundigen kunnen inschakelen. Dus, als een (deel van) de plannen zou worden vernietigd, hebben we dat ook aan deze gulle gevers te danken. Dank, dank, dank!!!

Reijer van ’t Hul en Bart Zeven


   
Nog even een (ouderwets) Zwartendijkje doen!

Een dijk te ver


 
 
Klik hier om te reageren!