Wordt vriend van de Zwartendijk

Wordt vriend van de Zwartendijk

Opnieuw een dorp Reeve? Nee!
Wilt u ons steunen?

Downloads:
Zienswijze juli 2013 (word)
Open brief (pdf)
Zienswijze (zip)
Folder (pdf)
Poster (pdf)
Nota 'Een dijk te ver' (pdf)


Natuurvereniging IJSSELDELTA
 

Uitspraak Raad van State: Kampen mag bouwen en varen

vrijdag 27 december 2019

Dinsdag 24 december 2019 verraste de Raad van State alle partijen met de uitspraak over het Dorp Reeve en het Reevediep: de in 2017 door de Stichting Werkgroep Zwartendijk en de Natuurvereniging IJsseldelta aangespannen beroepen werden ongegrond verklaard. Kampen mag Dorp Reeve dus bouwen en de vaarverbinding mag open blijven. De stad wordt opgezadeld met een buiten de stad liggend “dorp”, dat de daar groeiende nieuwe natuur vergaand en blijvend zal benvloeden - en dat allemaal om de verliezen op de buitensporige grondaankopen uit de jaren 2006-2010 te beperken. Hoeveel extra de ontwikkeling van Reeve 1 (en later) Reeve 2 Kampen gaat kosten is nog onbekend.

De beroepszaken tegen Reeve en Reevediep spelen sinds 18 december 2017, toen de Stichting Werkgroep Zwartendijk en de Natuurvereniging IJsseldelta hun beroepschriften tegen de doorgaande vaarverbinding naar de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (kortweg de Afdeling) verzonden. Op 13 maart 2018 kwamen daar de beroepschriften tegen Dorp Reeve bij. In mei 2018 besloot de Afdeling de beide beroepszaken “gevoegd te behandelen”. In augustus 2018 deed de StAB (= Stichting Advisering Bestuursrechtspraak) onderzoek naar de “cumulatieve effecten” van waterrecreatie, woningbouw en stikstofdepositie op de roerdomp en de grote karekiet in het Drontermeer.

Drie vragen aan de orde
De door de Afdeling gevoegde zaken draaiden feitelijk om drie vragen:
- is er werkelijk een “volkshuisvestelijke noodzaak” voor de bouw van Dorp Reeve;
- gaan de woningbouw en de (water)recreatie niet teveel verstoring opleveren voor het nabij gelegen Natura 2000-gebied Drontermeer;
- en zorgen de bouw en de vaarbewegingen niet voor te veel stikstofdepositie op de natuurgebieden langs de IJssel.

Dorp Reeve en de “volkshuisvestelijke noodzaak” voor woningbouw
Kampen opereerde nu bij het bestemmingsplan voor Dorp Reeve slimmer dan in 2013-2014: toen voorzag het plan in 1300 woningen, reden waarom de Afdeling dat plan toen vernietigde. Nu voorziet het plan in 600 woningen – dat wordt “fase 1” genoemd - en dat bood Kampen de mogelijkheid een zware MER-toets te ontlopen. De volgende 700 woningen komen terecht in “fase 2”, waarvoor later een nieuw (deel)bestemmingsplan wordt gemaakt. Het creatieve rekenwerk onder “Dorp Reeve, fase 1” werd door de Afdeling geaccepteerd. 1000 geplande woningen in inbreidingsgebied werden “gedeprogrammeerd”: ze zouden er niet in passen of de “bestemming bouwen” werd omgezet in de “bestemming agrarisch”, zoals dat bij “De Tuinen” in Onderdijks gebeurde (pal naast kwekerij Palland) omdat er geen vraag naar deze woningen zou zijn.

De “cumulatieve effecten” van de verstoring op Natura 2000-gebied Drontermeer
In augustus 2018 deed de StAB (= Stichting Advisering Bestuursrechtspraak) onderzoek naar de “cumulatieve effecten” van (water)recreatie en woningbouw op de roerdomp en de grote karekiet in het Drontermeer. Net als de ecoloog van de provincie Overijssel, de heer Van der Hut, concludeerde de StAB dat er geen “significante effecten” zouden optreden als er 17.000 bootjes zouden gaan varen van Reevediep naar Drontermeer en andersom en ook niet als Dorp Reeve met zijn jachthaven zou verrijzen. De ontwikkeling van Camping Roggebot tot een recreatieterrein met 400 verblijfseenheden en 385 ligplaatsen werd in het onderzoek niet meegenomen omdat het plan nog niet bekend was.
Ecoloog Jan van der Winden trok deze zomer na onderzoek een andere conclusie in zijn “Notitie effecten van projectplannen in de omgeving van het Reevdiep om moeras- en watervogels”. In dit rapport dat door de Werkgroep en de Natuurvereniging aan de Afdeling werd overhandigd stond te lezen dat al deze ontwikkelingen tezamen “de druk zodanig verhogen dat de functie van het aangelegde rietmoeras (waarvan 8 ha compensatiegebied) teniet wordt gedaan. Omdat diverse soorten in aantallen voorkomen die op of lager dan de doelstelling liggen, is een significant negatief effect als gevolg van cumulatieve effecten niet uit te sluiten.”.

De afdeling volgde de redeneringen en rapporten van StAb en de Provincie Overijssel en trekt in haar uitspraak (onder punt 22.1) de volgende conclusie: “De Afdeling ziet geen aanleiding voor het oordeel dat verweerders bij het nemen van de bestreden besluiten niet hebben mogen uitgaan van de conclusie uit de passende beoordeling dat het gebruik van de vaargeul niet zal leiden tot verstoring van de roerdomp en de grote karekiet vanwege de verlichting van de recreatievaartuigen. De betogen slagen niet

N.b. Met “verweerders” bedoelt de Afdeling de provincie Overijssel en Kampen.

De stikstofdepositie: taaie materie!
Het taaiste n het spannendste vraagstuk betrof de vraag of de toename van de stikstof-depositie als gevolg van alle (17.000) vaarbewegingen de draagkracht van het stroomdal-grasland Vreugderijker Waard, het hardhoutooibos Zalkerbos, het kievietsbloemhooiland Scherenwelle (allemaal langs de IJssel en daarom “Rijntakken” genoemd) te boven zou gaan. Kort samengevat heeft de Werkgroep Zwartendijk voorgerekend dat de in 2013 berekende waardes voor het jaar 2018 al hoger waren dan toegestaan en dat de 17.000 vaar-bewegingen over 7 kilometer (het hele Reevediep) n de aanlegfase van Dorp Reeve dus voor een verdere overschrijding van de norm zou zorgen. Wij meenden zo aan te sluiten bij de PAS-uitspraak die eist dat wetenschappelijk wordt aangetoond dat nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen niet mogen leiden tot een verhoging van de stikstofdepositie en pas dan vergund mogen worden. De advocaten van Overijssel en Kampen brachten daar tegen in dat gerekend moest worden op basis van 500 meter (alleen het laatste deel van het Reevediep bij het Drontermeer). Bovendien beweerden zij dat de berekeningen uit 2013 reeds uitgingen van verhoogde activiteiten in 2018 en dat de mede daarop gebaseerde “Passende Beoordeling” van 2013 stelde dat de “kritische depositie waardes” niet werden overschreden. Tot slot beweerden zij dat de in 2013 verleende vergunningen “onherroepelijk” waren en daarom niet nu alsnog bestreden konden worden – dat is namelijk gangbare jurisprudentie. De Afdeling kon niet anders dan meegaan met deze redenering: de in 2013 verleende Wnb-vergunningen zijn in 2013-2014 niet met succes bestreden en daarmee onherroepelijk geworden. Er is dus op grond van de PAS-uitspraak van 28 mei 2019 niet opnieuw gemeten en gerekend, iets waarop wij hadden gehoopt. Zie ook de uitspraak: www.raadvanstate.nl.

Tot slot: een traan en de toekomst
In Nederland heeft de Raad van State in deze zaken het laatste woord. Het enige dat we kunnen doen is wennen aan de nieuwe woonwijk, in de hoop dat ook roerdomp, grote karekiet, kievit en grutto dat doen. Kampen had in 2015 beter kunnen besluiten om een nieuw “Dorp Reeve” niet te ontwikkelen, en had de aangekochte gronden moeten afwaarderen en die strop kunnen delen met de provincie Overijssel. Dit nieuwe Dorp Reeve zal namelijk forse voorinvesteringen eisen voordat er ook maar 1 euro wordt verdiend. De woningen op de “klimaatdijk” raakt de gemeente wel kwijt. Maar of dat ook geldt voor de ‘vinexwijk’ die in de kuil tussen de Hanzelijn en de klimaatdijk moet gaan verrijzen, is zeer de vraag.
De woorden van Zwartendijkdichter Hans Houkema zijn duidelijk over onze toekomst:

Reeve verdriet

Na een lange dappere strijd
tegen groteske onzinnigheid
ligt daar nu de uitspraak in al haar ellende
het begin van de landschap ontsierende bende.
Maar ‘t was beter knokkend ten onder te gaan,
dan voetstoots de aanslag te laten ontstaan


Tweede zitting over Reeve en Reevediep, 16 oktober 2019

maandag 21 oktober 2019

Afgelopen woensdag boog de Raad van State zich opnieuw over het Dorp Reeve en het Reevediep. En het ging opnieuw over de vraag of de nieuw aangelegde rieteilandjes voldoende afscherming bieden voor roerdomp en grote karekiet. En de Afdeling stelde de vraag aan de orde of de in 2013 verleende Vergunningen Wet Natuurbescherming nu nog wel van toepassing zijn op Dorp Reeve en het Reevediep, wat wij bestrijden.
Het werd een echte ‘juridische middag’, waarbij de advocaten van Kampen, Overijssel en het Ministerie van Infrastructuur en milieu, bijgestaan door 20-30 ambtenaren en deskundigen, het opnamen tegen de vier sprekers van de Werkgroep Zwartendijk en de Natuurvereniging n ecoloog Jan van der Winden.

Boerenprotest: zitting begint later
We arriveerden in een belegerd Den Haag: de boeren waren opnieuw naar de stad getrokken om duidelijk te maken dat zij niet als enigen de dupe willen worden van de (hoogst noodzakelijke) aanscherping van de stikstofregels. Het centrum van Den Haag was veranderd in een vesting (zie foto hieronder): wij mochten er niet in. Pas na veel praten met de politie konden we tenslotte doorlopen naar het gebouw van de Raad van State aan de Kneuterdijk.

Dorp Reeve: wel of geen “volkshuisvestelijke noodzaak” voor woningbouw?
Zoals te verwachten was, stonden beide partijen hier lijnrecht tegenover elkaar. Mr van de Veen (als advocaat de vertegenwoordiger van Kampen) beweerde dat was aangetoond dat er een “volkshuisvestelijke noodzaak” was voor het bouwen van dorp Reeve, zelfs als Zwollenaren en “verhuizers uit de regio” niet naar Reeve zouden trekken. Als ‘bewijs’ kwam van de Veen aan met de bewering dat er geen vraag zou zijn naar woningen in “Venedijks” of in de wijk “De Tuinen” (68 woningen) in Onderdijks. Wij brachten daar tegenin dat Kampen de gronden daar weer een agrarische bestemming had gegeven zonder er zelfs maar een woonbehoefteonderzoek op los te laten. Onze deskundige, Danil Depenbrock van bureau KAW, stelde in zijn onderzoek in 2018 al dat de behoefte aan het aantal van 600 woningen in Reeve door Kampen getalsmatig onvoldoende is onderbouwd, dat er alleen was gekeken naar de “marktvraag” en dat “De kwalitatieve woningbehoefte niet deugdelijk was onderzocht.” Depenbrock concludeert:
“Er is daarmee geen serieuze onderbouwing voor de stelling dat er voor Kampen een behoefte is aan 350 woningen op een locatie als Reeve, noch voor de opgevoerde Zwolse behoefte van 160 woningen die geprojecteerd is in Reeve of voor de voor de “bovenregionale behoefte” van 90 woningen in Reeve.”

De “mitigerende” rieteilandjes: maken ze wel of geen verschil?
Ook wat betreft het effect van de aangelegde rieteilandjes stonden beide partijen tegenover elkaar. Terwijl Mr. Reinders van landsadvocaat Pels Rijcken bleef volhouden dat het alleen om visuele verstoring van de roerdomp zou gaan en de rieteilandjes in alle opzichten zouden voldoen, kwam van onze kant het goed gedocumenteerde bewijs op tafel dat deze vogels ook verstoord worden door geluid, langslopende wandelaars en honden-uitlaters, fietsers, klapperende zeilen en kano’s die toch stiekem het riet invaren.
Over de optelling van alle verstorende effecten van verkeer, varen, woningbouw, het nieuwe recreatiepark Roggebot tezamen werd bijna niet doorgevraagd door de staatsraden – onze ecoloog mocht alleen wat zeggen over de rieteilandjes en dat wonderlijke rietscherm daarvoor, dat zelf vogels afschrikt en zorgt dat het riet daarachter niet of slecht groei. Het rapport van ecoloog Van der Winden ligt echter bij de Raad van State en zal zorgvuldig bestudeerd worden (zie artikel van 6 oktober).

De stikstofdepositie
Met name de bouwfase van Reeve en het gebruik van wegen en vaarwegen in en rond Reeve en het Reevediep zal in de nabije toekomst zorgen voor extra neerslag van stikstof in het kwetsbare Natura 2000-gebied Rijntakken, waartoe de IJssel-landschappen Scherenwelle, Vreugdenrijkerwaard en de Zalkerwaard behoren. En dat is een punt dat niet bestreden kan worden. Mr van Veen gooide het daarom over de formeel-juridische boeg: de Stichting Werkgroep Zwartendijk zou geen belanghebbende zijn als het gaat over stikstofneerslag omdat in de doelstellingen staat dat de Stichting woningbouw enz. wil voorkomen ten westen van N50 – de IJssel ligt natuurlijk ten oosten van de N50. >br> Stikstof waaiert echter uit en de recente stikstofuitspraak en ook het advies van de Commissie Remkes eisen dat de uitstoot bij de bron wordt aangepakt.

Mr van Veen kwam ook nog met een ander formeel-juridisch argument: in de Crisis- en Herstelwet staat dat alle beroepsgronden in het beroep moeten staan en niet later in de aanvullingen opgenomen mogen worden. Dat is juist. Gelukkig staan in de beroepen van de Stichting n van de Natuurvereniging tegen de doorgaande vaarverbinding Reevediep en tegen Reeve een paragraaf over de stikstof en is het daarmee een “beroepsgrond”.

Het was opnieuw een spannende zitting. Naar de uitslag is het raden.

Tot slot, het afgelopen jaar hebben we 5500 euro binnen gekregen aan giften van “vrienden van de Zwartendijk”, een mooi bedrag dat aangeeft dat veel Kampenaren geen “dorp Reeve” wil. Zonder deze steun hadden we niet kunnen procederen en hadden we geen deskundigen kunnen inschakelen. Dus, als een (deel van) de plannen zou worden vernietigd, hebben we dat ook aan deze gulle gevers te danken. Dank, dank, dank!!!

Reijer van ’t Hul en Bart Zeven


Zitting over Reeve en Reevediep op woensdag 16 oktober 2019

zondag 6 oktober 2019

Kampen, woensdag 16 oktober buigt de Raad van State zich opnieuw over het Dorp Reeve en het Reevediep. De werkgroep Zwartendijk en de Natuurvereniging IJsseldelta hebben ecoloog Jan van der Winden gevraagd studie te verrichten naar de “cumulatieve effecten” van de plannen voor dorp Reeve, het Reevediep en het recent ontwikkelde plan voor het recreatiepark Roggebot. En ook de stikstofpositie van de drie deelplannen komt ter zitting aan bod.

“Cumulatieve effecten”
Ecoloog Jan van der Winden heeft een onderzoek uitgevoerd naar de cumulatieve effecten op Natura 2000-gebied Drontermeer van de drie volgende deelplannen: Dorp Reeve, Doorgaande vaarverbinding Reevediep en Recreatiegebied Roggebotsluis.
De werkgroep Zwartendijk en de Natuurvereniging IJsseldelta vrezen namelijk dat, nu het gebied is opengesteld en zeker als “dorp Reeve” en recreatiegebied Roggebot gebouwd en bewoond zullen worden, het recent aangelegde rietmoeras van te veel kanten zo sterk verstoord zal worden dat de ambitie van de Staatssecretaris van Economische Zaken met het rietmoeras (uit 2017) niet waargemaakt kan worden. De staatssecretaris schreef toen: “De verwachting is dat de draagkracht voor beide soorten in het gehele gebied van 42,7 ha de komende jaren zal toenemen; deze is voor het peiljaar 2020 geschat op 1-3 Roerdompen en 2-4 Grote Karekieten.” Vander Winden concludeert in zijn notitie dat alle nieuwe ontwikkelingen en hun effect op de verstoringskansen tezamen “de druk zodanig verhogen dat de functie van het aangelegde rietmoeras (waarvan 8 ha compensatiegebied) teniet wordt gedaan. Omdat diverse soorten in aantallen voorkomen die op of lager dan de doelstelling liggen, is een significant negatief effect als gevolg van cumulatieve effecten niet uit te sluiten.

Dorp Reeve, geen “volkshuisvestelijke noodzaak” voor woningbouw
Al in 2018 had Ingenieur Danil Depenbrock van bureau KAW uit Groningen de door Kampen geleverde “ladderonderbouwing” voor dorp Reeve onderzocht. Volgens Depenbrock kan Kampen niet straffeloos woningen in inbreidingsgebied (bijv. 68 woningen uit De Tuinen in Onderdijks) schrappen om vervolgens te stellen dat Kampen moet uitbreiden en dan ook nog ver buiten de bebouwde kom n tegen een Natura 2000 gebied aan.
Het feit dat Kampen voor Zwolle zou “moeten bouwen” omdat dat is vastgelegd in een bestuurlijke afspraak, is niet relevant voor de sytematiek van de “ladderonderbouwing”, zo oordeelde Depenbrock. Er moet wel degelijk worden gekeken naar “zachte plannen” in Kampen n Zwolle als de “zachte plannen” van Zwolle ertoe leiden dat Kampen moet uitbreiden. Depenbrock concludeerde dat Kampen de “volkshuisvestelijke noodzaak” voor woningbouw in Reeve niet had aangetoond.

De complicerende factor: de stikstofdepositie
Het gebruik van wegen en vaarwegen rond Reeve en Reevediep n de aanleg en het gebruik van de nieuwe woonwijk zal leiden tot extra stikstofdepositie van 7 mol/ha/ja, zo werd in 2013 door bureau Witteveen en Bos berekend. Als gevolg daarvan zal het Natura 2000-gebied “Rijntakken” (Scherenwelle, Vreugdenrijkerwaard en Zalkerwaard) kunnen worden beschadigd. Alle zogenaamd “kritische waardes” van zeldzame planten daar (denk aan de kievitsbloem) kunnen worden overschreden en dat mag niet langer als gevolg van de Stikstofuitspraak van de Raad van State van 29 mei 2019.

Nederland heeft van de stikstofuitspraak van 29 mei jl. geleerd dat er 18.000 plannen voor woningbouw, wegenaanleg en nieuwe stallen aan een draadje zijn komen te hangen. Binnenkort blijkt of “dorp Reeve” n van die plannen zal zijn. Het zal spannend worden!

Bart Zeven


   
Nog even een (ouderwets) Zwartendijkje doen!

Een dijk te ver


 
 
Klik hier om te reageren!